Życie kulturalne Katowic, którym prawa miejskie nadano  w 1865 roku, początkowo toczyło się w kościołach. Bardzo popularne były koncerty w kościele ewangelickim przy Friedrichsstraße (ul. Warszawska) czy w wybudowanym w nieco późniejszym okresie kościele Mariackim. Koncertowano także w restauracjach hotelowych, np. u Welta, w Grand Hotelu, w Deutsches Haus. Bardzo rozpowszechnione było muzykowanie rodzinne w domach prywatnych.
W 1873 roku wzniesiony został przy ówczesnej Karlsstraße 2 (ul. Sokolska), w sąsiedztwie browaru Juliusa Kuźnickiego z Poznania, gmach w stylu historyzmu, neoklasycyzmu, zwany Reichshalle, z salą koncertową. W przyległym budynku mieściła się restauracja, z wejściem od narożnika pl. Wolności
i ul. Sokolskiej, z której często korzystali uczestnicy koncertów, przybywający licznie z miast pozostających pod zaborem niemieckim: Bytomia, Chorzowa, Gliwic, Pszczyny oraz z pozostałych terenów Polski. Duża sala Reichshalle służyła szczególnie koncertom organizowanym regularnie przez Oskara Meisnera
– od 1872 roku dyrygenta chóru i organizatora życia muzycznego, który w 1882 roku założył w Katowicach Towarzystwo Śpiewacze. Zapraszano też wybitnych wirtuozów. 27 października 1901 roku przyjechał do Katowic na spotkanie z polskim społeczeństwem i dał w tej sali jedyny koncert na śląskiej ziemi
– Ignacy Jan Paderewski. Na jego recital zjechali się tłumnie Polacy z całego Górnego Śląska, a także zza ówczesnej granicy, z terenów Zagłębia.

Odbywały się w tej sali również zebrania i zjazdy wielu niemieckich organizacji społecznych, sportowych i kulturalnych. W 1906 roku budynek Reichshalle nabyła spółka z większościowym kapitałem polskim, dzięki czemu w sali mogły się odbywać koncerty polskich chórów, a także spotkania i różnorodne imprezy polskich organizacji i stowarzyszeń. To w tej sali przemawiał na wiecu Związku Wzajemnej Pomocy entuzjastycznie przyjmowany Wojciech Korfanty. To tutaj
16 lipca 1922 roku pierwszy wojewoda śląski, Józef Rymer, podejmował śniadaniem pięćsetosobową delegację polityków i działaczy przybyłych z różnych stron Polski, po uroczystym podpisaniu aktu włączenia części Górnego Śląska do Polski. W latach 1922-1937, do czasu wybudowania Domu Powstańca przy ul. Matejki, obiekt był własnością Związku Powstańców Śląskich.

Według zachowanych w Filharmonii Śląskiej kopii dokumentów i odpisów z archiwum państwowego, budynek wzniesiony został w 1873 roku, początkowo jako browar z częścią mieszkalno-administracyjną, którego właścicielem był A. Bettman. W 1915 roku przerobiono wnętrza dla potrzeb restauracji, do której wchodziło się z narożnika ulicy, zbudowano też wówczas dużą salę. W 1926 r. zaadaptowano korpus budynku na salę reprezentacyjną Reichshalle, zmieniając
funkcję obiektu. Wtedy też została przebudowana frontowa klatka schodowa, częściowo sala i dobudowana scena. Według ksiąg wieczystych, ostatni przedwojenny wpis z 2.11.1938 roku potwierdzał nabycie nieruchomości przez „Domy” Górnośląska Spółka Nieruchomości Sp. z. o.o. Władze niemieckich Katowic w okresie II wojny światowej postanowiły przeznaczyć obiekt dla instytucji kultury. W 1943 roku dobudowano prawe skrzydło sali – balkon z prawej
strony i sień przejazdową oraz przebudowano scenę i podscenie, przeznaczając budynek na filharmonię. Równocześnie przebudowano całkowicie frontową klatkę schodową. Wiosną 1945 roku oddano go nowo powstałej Państwowej Filharmonii w Katowicach. Zatem od 1943 roku budynek przy ul. Sokolskiej 2 jest nieprzerwanie siedzibą katowickiej Filharmonii. Za czasów dyrektorowania Karola Stryji, w roku 1964 decyzją ówczesnego wojewody śląskiego, gen. Jerzego Ziętka, Filharmonia otrzymała organy firmy Berschdorf (40 głosów), które zostały zamontowane na lewym bocznym balkonie. W latach siedemdziesiątych przeprowadzano w gmachu kolejne prace remontowo-budowlane, m.in. znacznie powiększono z przodu estradę dla pracy dużego składu orkiestry symfonicznej, adaptowano pomieszczenia na niezbędne sanitariaty, w 1979 roku odnowiono Filharmonię, dokonując jednocześnie nowej aranżacji wnętrz. Uznając wartość historyczną i kulturową obiektu, 7 maja 1992 r. wpisano go do rejestru zabytków klasy A pod numerem A/1460/92.
Lata dziewięćdziesiąte przyniosły zmianę systemu ogrzewania, wymianę stolarki okiennej, odnowienie wnętrz i remont elewacji. Z kończącym się stuleciem władze Zabrza – właściciel organów zamontowanych z boku balkonu, postanowiły przekazać swój instrument Salezjańskiej Szkole Organistowskiej
w Lutomiersku, uniemożliwiając Filharmonii dalszą realizację koncertów muzyki organowej. W latach 2002 – 2003 wymieniono podłoże i parkiet w całej sali i na estradzie oraz zamontowano nowe fotele. W styczniu 2002 roku sali koncertowej Filharmonii Śląskiej nadano uroczyście imię Karola Stryji.

Rozbudowana i zmodernizowana dzięki inicjatywie i prowadzeniu przez dyrektor Grażynę Szymborską, która w 2006 r. z SARP-em zainicjowała też architektoniczny konkurs na jej koncepcję, wygrany przez poznańska firmę Consultor Sp. z o.o. Jej architektom Michałowi Kapturczakowi i Tomaszowi Bartkowiakowi zlecono przygotowanie projektu, uwzględniającego uwagi sądu konkursowego. Realizacja stała się możliwa, gdy 23 czerwca 2009 roku minister Bogdan Zdrojewski podjął decyzję o dofinansowaniu projektu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Mostostal Warszawa i hiszpańska Acciona Infraestructuras S.A. rozpoczęły prace budowlane 14 września 2010 roku. W 2014 kończyła je firma warszawska. Po modernizacji i rozbudowie powierzchnia użytkowa budynku zwiększyła się o 2066 m kw. (razem: 5252 m kw.), co pozwoliło po raz pierwszy na pracę wszystkich zespołów artystycznych i komórek administracyjnych w jednym budynku. Zabytkową salę na 426 miejsc wzbogacono o organy. Wybudowano salę kameralną ze 108 miejscami. Kupiono fortepian Steinwaya. Jest salka seminaryjna i kawiarnia z patio na ostatniej kondygnacji. Od 14 listopada 2011 Filharmonia Śląska nosi imię Henryka Mikołaja Góreckiego.

Ta inwestycja pozwoliła istotnie rozszerzyć edukacyjny i upowszechnieniowy nurt działalności Filharmonii. Obok dotychczasowych form oraz realizowanej z katowicką Szkołą Yamaha Filharmonii malucha pojawiły się cykliczne Muzyczne przedszkole, Akademia Muzycznego Smaku, Spotkania z muzyką – kameralnie. Nowością są też comiesięczne  Filharmoniczne wieczory organowe i także w każdym miesiącu realizowane koncerty Filharmonii konesera z mistrzami kameralistyki połączone z pokoncertową biesiadą melomanów i artystów w filharmonicznej Fermata caffé. Wirtualny spacer po Filarmonii tutaj.

 

/teksty: Grażyna Szymborska i Marek Skocza